२०२७ को जनगणना: केन्द्रले घर सूचीकरण चरणका लागि प्रश्नावली सार्वजनिक : अप्रिलदेखि शुरु

जनगणना २०२७

कालिमन्युज, २४ जनवरी २०२६ : भारत सरकारले २०२७ को जनगणनाको पहिलो चरणको लागि प्रश्नावलीको सूची सार्वजनिक गरेको छ, जसमा घर सूचीकरण कार्य सञ्चालन गरिनेछ। यो जनगणना १ अप्रिलदेखि ३० सेप्टेम्बर २०२६ सम्म सञ्चालन हुनेछ, र पहिलो चरणको काम यस वर्ष अप्रिल महिनामा सुरु हुनेछ।

घर सूचीकरण कार्य, जसले पछिल्ला जनगणना गतिविधिहरूसँग सम्बन्धित डेटा एकत्र गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ, ३२ वटा प्रश्नहरूको समावेश हुनेछ। यी प्रश्नहरूले प्रत्येक घरपरिवारमा रहेका आधारभूत सुविधा र वातावरणको विस्तृत जानकारी सङ्कलन गर्ने उद्देश्य राख्दछन्।

घर सूचीकरण प्रश्नावलीमा रहेका ३२ प्रश्नहरू पानी आपूर्ति, स्नान गर्ने सुविधा, भान्साकोठा र एलपीजी/पीएनजी जडान, इन्टरनेट , र परिवारमा खाने मुख्य अन्न लगायतका विषयहरू समेटिएका छन्।

भारत सरकारको रजिष्टर जनरल र जनगणना आयुक्त म्रत्युञ्जय कुमार नारायण द्वारा जारी एक सूचना अनुसार, घर सूचीकरण प्रक्रियामा जनगणना अधिकारीहरूले प्रत्येक घरपरिवारमा यो डेटा सङ्कलन गर्नेछन्। सो सूचना अनुसार, "सम्पूर्ण जनगणना अधिकारीहरूले आफ्नो नियुक्तिको स्थानीय क्षेत्रहरूको सीमा भित्र निम्नलिखित वस्तुहरूका बारेमा सबै व्यक्तिहरूसँग सोधपुछ गर्न सक्छन् र भारतको २०२७ जनगणनासँग सम्बन्धित घर सूचीकरण र आवास जनगणना तालिकाको माध्यबाट जानकारी सङ्कलन गर्नेछन्।"

यहाँ ३२ वटा प्रश्नहरूको सूची प्रस्तुत गरिएको छ:

1. भवन संख्या (नगरपालिकाको वा स्थानीय प्राधिकरणको वा जनगणना संख्या)

2. जनगणना घर संख्या

3. जनगणना घरको जमिनको प्रमुख सामग्री

4. जनगणना घरको पर्खालको प्रमुख सामग्री

5. जनगणना घरको छतको प्रमुख सामग्री

6. जनगणना घरको उपयोग सुनिश्चित गर्नुहोस्

7. जनगणना घरको अवस्था

8. घर संख्या

9. सामान्यत: घरपरिवारमा बस्ने व्यक्तिहरूको कुल संख्या

10. घर मुखियाको नाम

11. घर मुखियाको लिङ्ग

12. घर मुखियाको जाति (निर्धारित जाति/निर्धारित जनजाति/अन्‍य)

13. जनगणना घरको स्वामित्व स्थिति

14. घर मुखियाको पूर्ण नियन्त्रणमा रहेका बस्नको कोठा संख्या

15. घरपरिवारमा बस्ने विवाहित जोडीहरूको संख्या

16. पिउने पानीको मुख्य स्रोत

17. पिउने पानीको स्रोतको उपलब्धता

18. प्रकाशको मुख्य स्रोत

19. शौचालयको सुविधा

20. शौचालयको प्रकार

21. फोहोर पानी निकास

22. स्नान गर्ने सुविधा उपलब्धता

23. भान्साकोठा र एलपीजी/पीएनजी जडानको उपलब्धता

24. पकाउन प्रयोग हुने मुख्य इन्धन

25. रेडियो/ट्रान्जिस्टर

26. टेलिभिजन

27. इन्टरनेटको सुविधा

28. ल्यापटप/कम्प्युटर

29. टेलिफोन/मोबाइल फोन/स्मार्टफोन

30. साइकिल/स्कुटर/मोटरसाइकल/मोपेड

31. कार/जीप/भ्यान

32. घरमा खान प्रयोग हुने मुख्य अन्न

33. मोबाइल नम्बर (जनगणनासँग सम्बन्धित संचारको लागि मात्र)

यो जनगणना प्रत्येक राज्य र संघ राज्य क्षेत्रका लागि विशेष ३० दिनको अवधिमा सञ्चालन गरिनेछ, जसले प्रत्येक क्षेत्रमा डेटा सङ्कलनको लागि सही समन्वय र व्यवस्थापन सुनिश्चित गर्नेछ।

साथै, एक स्व-जनगणना विकल्प पनि उपलब्ध गराइनेछ। यस विधिमा, नागरिकहरूले १५ दिनको समयावधिमा आफ्नो प्रश्नावली आफैं भर्न सक्छन्, जसको समयावधि घर-घरमा सूचीकरण कार्य सुरू हुनुभन्दा अगाडि हुनेछ। यसले नागरिकहरूलाई अधिक सुविधा दिनेछ र जनगणना प्रक्रियालाई सहज बनाउन मद्दत गर्नेछ।

घर सूचीकरण चरणका परिणामहरूले २०२७ को जनगणनाको अन्तिम प्रक्रिया सुनिश्चित गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। आधारभूत सेवाहरू र सुविधाहरूको उपलब्धता र अवस्थाको दस्तावेजीकरण गरेर, सरकार आफ्नो नीति निर्णयहरूलाई प्रभावकारी बनाउने लक्ष्य राख्दछ।

२०२७ को जनगणना, देशको इतिहासको सबैभन्दा ठूलो जनगणना कार्यक्रम हुनेछ, त्यसैले सबै घरमुखियाहरूलाई अनुरोध गरिन्छ कि उनीहरूले घर सूचीकरण कार्यमा पूरा सहयोग पुर्याउन, जसले जनगणना सफल बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।